فرازهايي از دستاوردهاي انقلاب اسلامي
فرازهايي از دستاوردهاي انقلاب اسلامي
علي محمد نياكان- پژوهشگر و کارشناس امور فرهنگی
مقدمه
پيروزي انقلاب اسلامي در ايران يكي از شگفت انگيزترين رخ دادهاي قرن حاضر به شمار ميآيد؛ به گونهاي كه بسياري از تحولات سالهاي اخير در جهان به نحوي از آن متأثر شدهاند و آزادي خواهان، حق طلبان و مسلمانان جهان به ويژه مسلمانان خاورميانه با الهام از آن جبههي توانمند و با منطقي را در مقابل قدرتهاي زر و زور و تزوير تشكيل دادهاند؛ و براي احقاق حقوق خود، اهداف شوم و سياستهاي خانمانسوز متجاوزان به حقوق ملتهاي محروم را به مخاطره انداختهاند. در واقع، به بركت تداوم و الهامبخشي انقلاب اسلامي، روح تازهاي در كالبد آزادي خواهي و حق طلبي دميده است. البته، با نگاهي كارشناسانه به بيش از سه دهه از پيروزي انقلاب اسلامي، در مييابيم كه اين معجزهي الهي، فراتر از تأسيس حكومتي نوپا، اهداف و ساختاري متفاوت و برتر از آن چه در جوامع معاصر، آرمان بشريت تلقي ميشود، امواج نويني را ايجاد كرد كه در ادامهي حركت انبياي الهي قابل تفسير و تحليل است. حال كه 35 سال از پيروزي انقلاب ميگذرد، در نگاهي گذرا آثار عميق و گستردهي آن را ميبينيم كه در ابعاد و شئون مختلف، زمينهساز تحولات شگرفي شده و افقهاي جديدي را در عرصهي انديشه و تفكر سياسي و فرهنگي به روي مسلمانان و آزادي خواهان جهان گشوده و با وجود فراز و فرود زياد، نه تنها از اهميت آن كاسته نشده، بلكه همچنان در كانون توجه جهانيان قرار دارد.
اهمیت انقلاب
حوادث عظيمي كه در سه دههي گذشته در عرصههاي مختلف انقلاب اسلامي رخ داده و دشمنيها، كينه توزيها و توطئههاي دشمنان خارجي و نيز كاستيها و خلاءهاي داخلي- كه هر كدام به تنهايي براي انزوا و فروكاهي انقلاب كافي بود- فقط تحقق عنايت و ارادهي خداوند به آن را نمايانتر كرده است؛ و برعكس، هر چه از عمر با بركت آن ميگذرد، مردم سرافراز ايران، همچنان سربلند، آزمونهاي پي در پي را سپري ميكنند و با تجربهي ارزشمند اعتقاد و توكل عميق به امدادهاي خداوند، شيوهاي نوين از زندگي در سايهي اسلام را به مردم جهان عرضه ميدارند. بيترديد، استمرار انقلاب اسلامي نشان از تثبيت و تحكيم بيش از پيش آرمانهاي انساني و الهي آن دارد و بيانگر اهميت و ريشهدار بودن فرهنگ بزرگي است كه اين انقلاب ثمرهي آن بوده است.
فرازهایی از دستاوردها
دستاوردهاي انقلاب اسلامي، آرمانها و اهدافي هستند كه در طول بيش از سه دهه از آن، به بار نشستهاند و هر كدام در چارچوبي ساختارمند زمينهساز اقتدار، عزت و سربلندي نظام اسلامي ايران در ميان ملل عالم شدهاند. در اين مقاله كه به اختصار به رشتهي تحرير درآمده است، در حد توان به مواردي از آنها اشاره شده كه با هم مرور ميكنيم:
هرچند رژيم پهلوي دوم با تكيه بر دو عنصر غربگرايي و به خدمت گرفتن برخي امتيازات فرهنگ ايراني تلاش كرد هنجارها و ارزش های ديرينهي عقيدتي و فكري را از جامعه بزدايد و تا حدودي مظاهر فرهنگ غربي به عنوان ارزش غالب در نظام سياسي و اجتماعي كشور حاكم كرد؛ ولی در عمل موفق به قطع ريشههاي عميق و مستحكم فرهنگ ديني مردم مسلمان ايران نشد؛ و انقلاب اسلامي، برخلاف تصور بسياري از انديشمندان غربي زمينهساز شگفتي مردم جهان شد. علاوه بر آن، با كمك متفكران و علماي ديني و با استفاده از دانش و بينش كارشناسان متخصص و متعهد نشان داد كه نه تنها عصر حاكميت دين به پايان نرسيده، بلكه با توجه به يأس و نا اميدي جوامع غرب، زمان بازگشت به فطرت الهي مردم آزاده و حق طلب جهان فرا رسيده و زمينهي حاكميت فرهنگ ديني اسلام اصيل فراهم آمده است.
* پيروزي انقلاب اسلامي، لكهي وابستگي و عدم استقلال سياسي را از دامن كشور زدود، آزادي و آزاديخواهي را به ارمغان آورد. كشور، استقلال واقعي خود را بازيافت، بناي پوسيدهي وابستگي و تبعيت از آمريكا فرو ريخت، اكنون جمهوري اسلامي ايران در عمل، به عنوان يك كشور واقعاً مستقل، مجري سياستهاي ديكته شدهي استكبار غرب نيست و در تصميمگيريها و سياستهاي كلان خود از قدرت های استکباری كسب تكليف نميكند؛ برعكس، آنها ناچارند تأثيرات سياستهاي نظام اسلامي ايران را در تصميمها و سياستهاي خود بپذيرند و آن را به كار گيرند.
* به بركت انقلاب اسلامي وحدت بين پيروان مذاهب اسلامي شكل گرفت و در جهان اسلام گسترش يافت. اين دستاورد ناشي از سياستهاي اصولي جمهوري اسلامي ايران است كه در حوزهي انديشه و عمل تجلي يافته و زمينهساز تقويت باور، اعتقاد و همگرایی مسلمانان اهل سنت و شيعه در جهان شده است.
* پيروزي انقلاب اسلامي ايران كه سرنگوني رژيم ستمشاهي را در پي داشت، اولين ضربهي اساسي را به آمريكا زد و قدرت پوشالي او را برملا كرد. حوادث بعدي و اقدامات مهم انقلاب اسلامي از قبيل خنثي كردن محاصرهي اقتصادي، سياسي و نظامي، ايستادگي در برابر حضور ناوگان جنگي آمريكا در خليج فارس، پاسخ منفي به درخواست آمريكا براي مذاكره و برقراري روابط سياسي و ...، قدرتهاي استكباري را در ابعاد گستردهاي تحقير كرد و هيمنهي دروغين آنها را در هم شكست.
* اعتلاي اقتدار و عزت ايران در جهان و منطقه از ديگر دستاوردهاي انقلاب اسلامي است. بر هيچ صاحب نظري پوشيده نيست تا قبل از پيروزي انقلاب، كشور ايران نه تنها در بين كشورها و قدرتهاي جهاني نقش و اقتدار تعيين كنندهاي نداشت و در معادلات سياسي و تصميمگيريهاي جهاني به حساب نميآمد، بلكه به دليل وابستگي و تبعيت از آمريكا و ايفاي نقش ژاندارمي در منطقه بين مسلمانان جهان و نهضتهاي اسلامي نيز مطرود بود؛ ولي به بركت پيروزي انقلاب اسلامي، ايران هم اكنون از اقتدار و عزت سياسي، نظامي و فرهنگي بالايي برخوردار است و در معادلات و تصميمگيريهاي جهاني و منطقهاي تأثيرگذار است.
* در دورهي پهلوي، مردم در تعيين سرنوشت خود نقشي نداشتند. آرا و نظراتشان براي رژيم، ارزشي نداشت؛ اما به بركت پيروزي انقلاب اسلامي، به اين سياست مخرب و بينش ناكارآمد پايان داده شد. مردم نقش اصلي و تعيين كنندهي خود را در مهمترين ساختارهاي حكومتي، وضع قوانين، همه پرسيها و نيز ادارهي كشور باز يافتند.
* پرده برداشتن از چهرهي كريه استكبار غرب و افشاي چهرهي آمريكا -كه خود را به ظاهر و دروغ، مدعي پرچمدار دموكراسي و دفاع از حقوق بشر جلوه ميداد- يكي ديگر از دستاوردهاي انقلاب اسلامي است. در حال حاضر، ايران اسلامي با بازتاب اخبار و اطلاعات درست به سراسر جهان، آمريكا و همپيمانانش را به حوزهي رسوايي و انفعال كشانده و اهداف شوم و سياستهاي استكباري آنها را به ملل آزادهي جهان معرفي كرده است..
* پيروزي انقلاب اسلامي فضاي لازم را جهت كسب اطلاعات براي تودهي مردم فراهم آورد و علاوه بر ارتقاي علم و دانش، بينش سياسي آنان نيز ارتقا يافت؛ به گونهاي كه هم اکنون، آحاد مردم امكان و توانايي مداخلهي آگاهانه در سرنوشت سياسي خود دارند. حضور به موقع و پرثمر آنان در کلیهی انتخابات و عرصههاي مختلف سياسي- اجتماعي، دليل بارز اين دستاورد است.
* به بركت پيروزي انقلاب اسلامي، مردم مسلمان ايران، جنگي تحميلي و نابرابر را كه از سوي قدرتهاي استكباري هدايت ميشد، اداره كردند؛ به گونهاي كه حتي يك وجب از خاك ميهن به دشمن واگذار نشد. اين توفيق از يك سو، ناشي از آموزه های مكتب اسلام؛ و از سوي ديگر، مرهون رشادت نيروي دفاعي مردم فهيم و شهيد پرور ايران در طول هشت سال دفاع مقدس بود.
* توسعه و تقويت مقاطع تحصيلي و مدارس فني و حرفهاي؛ افزايش نرخ قبولي دانشآموزان؛ افزايش فضاي آموزشي و كاهش تراكم دانشآموز در كلاس؛ توسعهي آموزش كودكان استثنايي؛ توسعهي پرورش استعدادهاي درخشان؛ توسعهي مدارس خارج از كشور؛ افزايش سطح تحصيلي معلمان و... از ديگر دستاوردهاي بزرگ انقلاب اسلامي بود.
* علي رغم تبليغات دشمنان انقلاب اسلامي مبني بر اين كه دين اسلام و حكومت اسلامي مخالف پيشرفت و ادامهي تحصيل دختران و پسران به ويژه در سطوح دانشگاهي و آموزش عالي است؛ و مانع رشد علمي جوانان ميشود؛ عملكرد نظام اسلامي در حوزهي آموزش عالي در سه دههي بعد از پيروزي انقلاب نشان ميدهد كه جمهوري اسلامي ايران به توسعهي آموزش عالي در ابعاد و سطوح مختلف توجه ويژهاي كرده و پيشرفت بسيار چشمگيري داشته است. ارتقاي سطح علمي دانشآموزان و نيز كسب موفقيتهاي علمي در المپيادهاي مختلف جهاني از ديگر دستاوردهاي انقلاب اسلامي ايران است.
* يكي ديگر از دستاوردهاي انقلاب اسلامي ايجاد روحيهي شجاعت، فداكاري، شهيدپروري و نيز تحولات روحي و فكري عميق و گسترده در بين زنان اين مرز و بوم بود. پيروزي انقلاب اسلامي ايران تحول روحي و فكري عظيمي در زنان و دختران به وجود آورد و نقش آنان را در محيط خانواده و جامعه احياء نمود در نتيجه، زنان از چنان شجاعتي برخوردار شدند كه نه تنها از فرستادن فرزندان خود به جبهههاي دفاع مقدس و مبارزه با رژيم متجاوز عراق هراسي نداشتند، بلكه خود نيز مشوق اعزام آنها به جبهه بودند. صبر و استقامت بينظير مادران و نوعروسان دربرابر شهادت فرزندان و شوهران جوان خويش در مقابل چشمان نظارهگر دشمنان انقلاب نشان از تحولات روحي و فكري زنان ايران اسلامي داشت.
* روحيهي خودباوري، اعتماد به نفش، خودانديشي، جرأت و شهامت نه تنها در عرصههاي سياسي، اجتماعي و اقتصادي كشور، بلكه در عرصههاي علمي و دانشگاهي نيز تجلي يافت؛ تحول چشمگيري در محيط دانشگاهها به وجود آمد و زمينهي تحقیق و پژوهش براي استادان و دانشجويان در راستاي خودباوري علمي و تكيه بر استعدادهاي درخشان خويش فراهم آمد؛ و حاصل توان علمي آنان جهان را شگفت زده کرد.
جمع بندی
میدانیم که: دستاوردهای انقلاب، بسیار زيادند. ارتقاي بسياري از شاخصهاي انساني (وضعيت بهداشتي، رفاه، خدمات تأمين اجتماعي، اوقات فراغت و ...)، گسترش فضاهاي آموزشي و پژوهشي، افزايش چشمگير شمار كتاب و مقالات علمي در سطح داخلي و بينالمللي، نهادينه شدن فرهنگ همكاري اجتماعي، افزايش آزاديهاي اجتماعي، گسترش مشاركتهاي اجتماعي، احياي عدالت اجتماعي و مبارزه با مفاسد اقتصادي، افزايش اميد به زندگي، ارتقاي (سطح تفاهم عمومي و كرامت انساني)، دسترسي به فنآوريهاي نوين، رشد و توسعهي استاندارد و كيفيت محصولات داخلي، انرژيهاي تجديدپذير و هستهاي، تلاش مداوم و پیگیر برای برقراری صلح، آرامش و امنیت در جهان و ... از جمله دستاوردهاي مهم انقلاب اسلامي هستند كه پرداختن به آنها نیازمند انجام تحقیقات میدانی و برخورداری از آمار و ارقام رسمی است؛ و بی تردید، از توان اين نوشتار خارج است.
منابع و مآخذ
براي شكل دادن به اين مقاله كه به اختصار به رشتهي تحرير درآمده، از منابع زير استفاده شده است:
- جرعهي جاري «سي مقالهي پژوهشي پيرامون انقلاب اسلامي ايران»، (1377)، به اهتمام: علي ذو علم، چاپ اول؛ پژوهشگاه فرهنگ، هنر و انديشهي اسلامي، تهران.
- پزشكي، محمد و ديگران، (1379)؛ انقلاب اسلامي و چرايي و چگونگي رخ دادن آن، چاپ هشتم، ويراست سوم، دفتر نشر و پخش معارف، نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاهها، قم.
- محمدي، منوچهر، (1382)، تحليلي بر انقلاب اسلامي، چاپ دهم، ويرايش جديد، انتشارات امير كبير، تهران.
- دستاوردهاي انقلاب اسلامي، ( 1385)، به كوشش: مركز طرح و برنامهريزي سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران، چاپ اول، انتشارات مبلغان، تهران.